Διαφήμιση

ΕΝΟΤΗΤΕΣ

Σύνδεση Χρήστη



FreeCurrencyRates.com

Πρωτοσέλιδα

PDF Εκτύπωση E-mail
Εμπορική ικανότητα ανηλίκου
Κυριακή, 29 Σεπτεμβρίου 2013 00:00

Εμπορική ικανότητα ανηλίκου

Η συμμετοχή σε μια προσωπική εμπορική εταιρεία, είτε ομόρρυθμη είτε ετερόρρυθμη, επιφέρει ως συνέπεια την απόκτηση της εμπορικής ιδιότητας των μελών της κατά το λεγόμενο ουσιαστικό σύστημα, δηλαδή υπό την προϋπόθεση, ότι ο σκοπός του νομικού προσώπου συνίσταται στην πραγματική διεξαγωγή εμπορικών πράξεων.

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1 του Εμπορικού Νόμου, έμποροι είναι όσοι μετέρχονται εμπορικές πράξεις και έχουν ως κύριο επάγγελμα την εμπορία. Επιπλέον, η διάταξη του άρθρου 127 του Αστικού Κώδικα ορίζει, ότι πλήρη δικαιοπρακτική ικανότητα έχει μόνο όποιος έχει συμπληρώσει το δέκατο όγδοο έτος της ηλικίας του ενώ, κατά το άρθρο 129 ΑΚ, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 16 ν. 2447/1996, οι ανήλικοι που συμπλήρωσαν το δέκατο έτος της ηλικίας τους έχουν περιορισμένη ικανότητα για δικαιοπραξία. Τέλος, σύμφωνα με το άρθρο 128 ΑΚ οι ανήλικοι κάτω των δέκα ετών είναι ανίκανοι προς δικαιοπραξία.

Επιπλέον, από τα άρθρα 180 και 184 ΑΚ απορρέει η γενική αρχή, ότι η ενέργεια της ακυρότητας ή ακυρωσίας μιας δικαιοπραξίας ανατρέχει στον χρόνο κατάρτισής της, δηλαδή ότι η ανυπαρξία της δικαιοπραξίας ισχύει εξ υπαρχής (ex tunc).

Από το συνδυασμό των παραπάνω διατάξεων συνάγεται, ότι η εμπορική ιδιότητα, νοούμενη ως ικανότητα διενέργειας εμπορικών πράξεων κατά κύριο επάγγελμα, προϋποθέτει την πλήρη δικαιοπρακτική ικανότητα του προσώπου, δηλαδή το πρόσωπο να είναι ενήλικο. Η έλλειψη της παραπάνω προϋπόθεσης, στο μέτρο που αναφέρεται σε πρόσωπα που στερούνται πλήρως (ανήλικοι κάτω των 10 ετών) ή έχουν περιορισμένη δικαιοπρακτική ικανότητα (ανήλικοι που συμπλήρωσαν το 10ο έτος τους) συνεπάγεται την ανικανότητα απόκτησης της εμπορικής ιδιότητας και ως εκ τούτου επιφέρει καταρχήν την ακυρότητα των αντιστοίχων δικαιοπραξιών.

Ενόψει του περιεχομένου αυτών των γενικών διατάξεων, ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση κατά την οποίαν ανήλικο πρόσωπο αποκτά, με βάση σχετική καταστατική πρόβλεψη, είτε λόγω δωρεάς είτε συνήθως λόγω κληρονομικής διαδοχής, εταιρική μερίδα σε προσωπική εταιρεία. Τα ερωτήματα που τίθενται εν προκειμένω είναι αφενός αν η απόκτηση εταιρικής μερίδας σε προσωπική εταιρεία συνεπιφέρει και την απόκτηση της εμπορικής ιδιότητας για τον ανήλικο και αφετέρου ποιό είναι το κύρος των εταιρικών συμβάσεων που επιτρέπουν τη συμμετοχή του ανηλίκου στην εταιρεία.

Σύμφωνα με το δεύτερο εδάφιο του άρθρου 773 του ΑΚ, η εταιρική σύμβαση μπορεί να περιλαμβάνει τον όρο, ότι σε περίπτωση θανάτου κάποιου εκ των εταίρων, η εταιρεία θα συνεχισθεί είτε μεταξύ των λοιπών εταίρων είτε μεταξύ αυτών και των κληρονόμων εκείνου που πέθανε. Συνεπώς, όταν υπάρχει στο καταστατικό ρήτρα περί συνέχισης της εταιρικής σχέσης μετά το θάνατο ενός εταίρου, οι κληρονόμοι τούτου υπεισέρχονται στη θέση του μετά την αποδοχή της κληρονομίας, είτε αυτή γίνει ρητά είτε σιωπηρά δια της παρέλευσης του τετραμήνου αποποιήσεως που προβλέπεται από τη διάταξη του άρθρου 1.846 ΑΚ, η δε ανηλικότητα των κληρονόμων δεν παραβλάπτει το κύρος της συμφωνίας.

Στην περίπτωση ωστόσο όπου ανήλικος υπεισέρχεται σε μία ετερόρρυθμη ή ομόρρυθμη εταιρεία λόγω κληρονομικής διαδοχής, κατά την ορθότερη άποψη, εφόσον δεν έχει την ικανότητα προς απόκτηση της εμπορικής ιδιότητας, θα ευθύνεται περιορισμένα ως ετερόρρυθμος εταίρος, δηλαδή μόνο μέχρι της αξίας της εταιρικής μερίδας στην οποία υπεισήλθε. Η δε άσκηση του ελέγχου επί της διαχείρισης της εταιρείας καθώς και των δικαιωμάτων του από την εταιρική συμμετοχή ενεργείται αντί αυτού από το πρόσωπο που έχει την επιμέλειά του.

Επιπλέον γίνεται δεκτό, ότι για τα χρέη του κληρονομουμένου, ως ομορρύθμου εταίρου, ο ανήλικος ευθύνεται με το ευεργέτημα της απογραφής, κατ‘ άρθρα 1527 και 1902 παρ. 2 ΑΚ, δηλαδή μέχρι του ενεργητικού της κληρονομίας.

Το ίδιο καθεστώς ευθύνης ισχύει και στην περίπτωση που ο ανήλικος εισέρχεται στην εταιρεία λόγω μεταβίβασης εταιρικής μερίδας αιτία δωρεάς, οπότε και η ευθύνη του περιορίζεται καταρχήν στην αξία του αιτία δωρεάς κτηθέντος εταιρικού μεριδίου, δηλαδή και εδώ ο ανήλικος ευθύνεται όπως ο ετερόρρυθμος εταίρος και όχι ως ομόρρυθμος εταίρος.

Σε σχέση εξάλλου με τις συνέπειες που επιφέρει το ελάττωμα της εταιρικής σύμβασης για σύσταση ή συνέχιση προσωπικής εταιρείας, που οφείλεται στην από οποιαδήποτε αιτία συμμετοχή ανηλίκου σε  αυτήν, η ειδική φύση του εταιρικού δικαίου και το πραγματικό γεγονός της λειτουργίας της εταιρείας επιβάλλουν την παρέκκλιση από την γενική αρχή της εξ υπαρχής ανυπαρξίας της δικαιοπραξίας λόγω ακυρότητας ή ακυρωσίας.

Έτσι, η εταιρική σύμβαση θεωρείται, για τον λόγο της προστασίας των συναλλαγών και της εμπιστοσύνης των συναλλασσομένων, ότι υφίσταται και λειτουργεί ως «εν τοις πράγμασιν» ή ως ανώμαλη ομόρρυθμη ή ετερόρρυθμη εταιρεία, εφόσον παρήγαγε οικονομικά αποτελέσματα. Στην περίπτωση αυτή, η εταιρεία θεωρείται ότι εξακολουθεί να υφίσταται για το παρελθόν και  μέχρι το χρόνο κατά τον οποίον οποιοσδήποτε έχει έννομο συμφέρον θα προβάλλει το συγκεκριμένο ελάττωμα και αυτό αναγνωρισθεί δικαστικώς έπειτα από την έγερση αναγνωριστικής αγωγής κατά της εταιρείας. Η δε κήρυξη της σχετικής ακυρότητας δρα μόνο για το εφεξής μελλοντικό χρονικό διάστημα (ex nunc), θέτοντας την εταιρεία υπό εκκαθάριση, εκτός αν υπάρχει αντίθετη καταστατική συμφωνία των υπολοίπων εταίρων που επιτρέπει τη συνέχιση της εταιρείας μεταξύ τους, η δε ανώμαλη εταιρεία υπόκειται στην έγκριση του ανηλίκου μόλις αυτός ενηλικιωθεί

Και πάλι, όμως, η πιο πάνω αρχή της ex nunc ενέργειας της ελαττωματικής εταιρικής σύμβασης κάμπτεται όταν προέχει η ανάγκη προστασίας των συμφερόντων του ανηλίκου. Στην περίπτωση αυτή δηλαδή, η εταιρεία εξακολουθεί να υπάρχει «εν τοις πράγμασι» ως προς τους υπόλοιπους εταίρους και τους τρίτους μέχρι την αμετάκλητη ακύρωσή της, για τον ανήλικο όμως δεν γεννάται από τη συμμετοχή του στην ανώμαλη προσωπική εταιρεία ούτε δικαίωμα για απόληψη κερδών αλλά ούτε και υποχρέωση για συμμετοχή στις ζημιές που προέρχονται από τη συνολική δραστηριότητα της εταιρείας.